Nederland is er huiverig voor: het toestaan van thanatopraxie, een lichte vorm van balseming waardoor het lichaam van een overledene tot tien dagen goed geconserveerd blijft.                        Betto Nijland en Jan Nijhuis van Overledenen-ZorgNederland zijn dan ook erg blij met de toestemming van het ministerie: als enige uitvaartverzorgers mogen ze overal in Nederland als thanatopracteur aan de slag. Het belangrijkste voordeel van thanatopraxie. „Waardig afscheid kunnen nemen."

Hoe vaak we niet horen dat nabestaanden worden geleefd in de dagen na een overlijden.                   Er is hectiek, veel visite, de kaarten moeten weg. Er is amper tijd of rust om goed afscheid te kunnen nemen. Dat besef komt pas na de uitvaart.

De Nederlandse Wet op de Lijkbeschouwing bepaalt dat een uitvaart geregeld moet worden binnen vijf dagen na overlijden. Tot die tijd wordt het lichaam indien gewenst 'goed gehouden' op een koelplaat. Maar in veel gevallen is vijf dagen al een probleem. Het verschilt per lichaam, maar kinderen of jongeren, zwaardere mensen, of mensen die veel medicijnen toegediend kregen, ontbinden over het algemeen veel sneller, zegt Nijhuis. Dat kan al na twee dagen zijn. Als je ziet dat iemand in de kist achteruitgaat, kan dat een heel pijnlijk beeld zijn. En op een bepaald moment moet de kist gewoon dicht.

Sommigen redeneren dat het met eigen ogen waarnemen van de achteruitgang goed zou zijn voor de verwerking, gaat Nijland verder. Zo denk ik er niet over. Als je het mij vraagt, is het veel prettiger dat de overledene mooi toonbaar blijft. Uiteraard bepaalt iedereen dat altijd zelf. Belangrijk is dat er nu iets te kiezen valt.

Het neemt zo'n twee uur in beslag, thanatopraxie. Vijf of zes liter aardbalm (een vloeistof op jodium-basis) - afhankelijk van de grootte van het lichaam van de overledene wordt ingespoten bij voorkeur in de halsslagader. Ondertussen worden de liters bloed afgetapt. Daarna is het vooral een kwestie van goed en veel masseren, knikt Nijhuis. Zodat de vloeistof overal komt en de aardbalm door de aderen gaat. Een bijzonder karwei, zeker bij de eerste keren, beamen de twee. „Natuurlijk is het best even vreemd. Dat geldt natuurlijk ook voor lijkverzorging. Het is niet zo dat we nooit meer een schrikmoment hebben. Maar het is werk voor ons, de knop gaat om. Belangrijk is dat de familie hun vader of moeder mooi en waardig in de kist ziet liggen.

Thanatopraxie zórgt daarvoor, zegt Nijhuis, die inmiddels over de honderd behandelingen gedaan heeft. De resultaten zijn echt heel erg mooi. Het klinkt raar, maar een lichaam wordt echt mooier.

Thanatopraxie, in veel Europese landen wordt het volop gedaan. In de VS en Canada wordt het zelfs standaard toegepast. De Nederlandse overheid is echter lange tijd huiverig geweest om de tijdelijke vorm van balseming toe te staan. In 1955 werd balseming expliciet bij wet verboden. Enerzijds vanuit bijbels oogpunt dat stof tot stof moet vergaan, anderzijds omdat problemen zouden kunnen ontstaan bij het ruimen van graven. Betto Nijland: Nederland kent als een van de weinige landen een grafrust van maar tien jaar. De vrees bestond dat opgegraven resten nog niet geheel zouden zijn vergaan. Maar dat is bij thanatopraxie absoluut niet aan de orde. De ontbinding zet na tien dagen alsnog in. Inmiddels is er een Ommekeer in het denken over de methode. Aan de Twentse uitvaartverzorgers is als derde bedrijf in Nederland een ontheffing op de wet verleend. Ze zijn echter het enige bedrijf dat in opdracht van elke uitvaartondernemer in Nederland de procedure - in bijzondere gevallen - mag doen. Naar alle waarschijnlijkheid wordt de Wet op de Lijkbezorging per 1 januari 2010 op dit punt aangepast. De periode waarbinnen een lichaam moet zijn begraven of gecremeerd, wordt dan verruimd van vijf dagen naar zes werkdagen. In de praktijk kan dit – rond feestdagen - oplopen tot tien dagen.

De kosten voor thanatopraxie zijn 595 euro. Ter vergelijking kost het huren van een koelplaat rond de vijftig euro per dag. Deze kosten kunnen zeer goed worden meegenomen in het verzekerde bedrag van uw uitvaartverzekering.