De Nederlandse samenleving is, vergeleken met tien, twintig jaar geleden, meer individualistisch geworden. Overheid, media en sociale omgegeving bepalen in steeds mindere mate de kaders waarbinnen men zijn leven inricht. Hoe je leeft bepaal je zelf. Keuzevrijheid is belangrijk. Deze ontwikkeling is duidelijk terug te zien in de manier waarop we omgaan met het overlijden en het afscheid nemen van dierbaren. Uitvaartdiensten worden creatiever, persoonlijker. We wensen vrijheid als het gaat om de invulling van een afscheidsdienst. De wijze waarop we afscheid nemen van dierbaren is dan ook continu in beweging.

Milieu

Het milieubewuste 'groene' denken is vandaag de dag bijvoorbeeld veel meer geïntegreerd in uitvaartverzorging. De natuurbegraafplaats is hier een goed voorbeeld van. Hier geen keurige rijen met aangeharkte paadjes en grafstenen. Maar een bos waar een graf wordt aangemerkt door een boom of een zwerfkei. Er zijn geen hekken of openingstijden. Vooral jongeren en natuurliefhebbers blijken geïnteresseerd in deze vorm van begraven. Een uitvaartverzekering kan hier dan ook prima bij passen.               Er zijn twee natuurbegraafplaatsen in Nederland, in Limburg en Gelderland. Milieuvriendelijke kisten zijn ook in opkomst. Naast berken en naaldhouten kisten en bekleed met ongebleekt katoen, is het ook mogelijk om voor een dooskist of kartonnen kist te kiezen. Deze is gemaakt van volledig recyclebaar papier. Er zijn ook wilgentenen kisten, zachte kisten ( gemaakt van onder andere vilt, stro en katoen), beschilderde kisten en zelfs geweven kisten te koop. Allemaal milieuvriendelijk en te bekostigen uit een bijpassende uitvaartverzekering.

Lijkwade

Om de afstand tussen de overledene en achterblijvers te verkleinen kiezen steeds meer mensen bewust niet meer voor een doodskist. "We wilden mijn vader blijven aanraken, maar wel bedekt. We wilden zijn grote lichaam kunnen blijven zien, zijn contouren. Daarom kozen mijn broers en zussen en mijn moeder voor een lijkwade waar we mijn vader zelf ingewikkeld hebben",legt Titia Bouma uit. "Sommige genodigden voor de afscheidsdienst keken verbaasd op om mijn vader in een lijkwade opgebaard te zien. Anderen vonden het zelfs een beetje eng. Wij vonden een lijkwade he t beste bij mijn vader en ons passen. Daarom deden we het, aldus Titia. Een lijkwade, wikkelkleed of linnen hemd zijn allemaal mogelijkheden om iemand in te begraven of te cremeren zonder doodskist te hoeven gebruiken. Voor niet kerkelijke diensten, en dat worden er steeds meer in Nederland, is het mogelijk om een professionele spreker te vragen die de dienst leidt. Een vriend of familielid van de overledene kan dit ook doen maar vaak zijn deze emotioneel niet in staat de gehele uitvaart te begeleiden. Een professioneel iemand kan dit goed overnemen. Nieuw op dit gebied is de rouwclown. Deze leidt de dienst niet, maakt geen grappen en grollen maar zorgt door zijn onbevangen houding voor troost en ontspanning. Vaak denken mensen dat het niet gepast is in de lach te schieten als er iets grappigs over 'de overledene gezegd wordt, of te applaudisseren als iets hen raakt. Ze raken verkrampt tijdens de dienst en dat is niet nodig. Een rouwclown zorgt voor de juiste mate van ontspanning. Hij doorbreekt knellende banden en patronen. Dit kan bijdragen aan een gezonde vorm van rouwen. Want samen huilen, lachen of applaudisseren lucht op.